Opšte karakteristike poplavnog područja doline rijeke Lašve - šire područje Travnika, Dolca i Viteza

Gegrafski položaj, veličina, nadmorska visina, klima

Rijeka Lašva je lijeva pritoka rijeke Bosne i pripada slivnom području rijeke Save. Izvire ispod planine Radalj i teče kroz naselja Turbe, Travnik, Vitez i Sarajevsko-Zenički bazen. Dužina prirodnog toka rijeke Lašve iznosi oko 40 km. Srednji relativni pad korita iznosi 0,80%. Ukupna slivna površina rijeke Lašve obuhvata oko 980 km2.

Dolina Lašve nalazi se u centralnom dijelu Bosne i pruža se u pravcu sjeverozapad – jugoistok.

U pogledu reljefa šire područje doline Lašve omeđeno je obroncima planina Vlašić sa sjevera i Kruščice sa juga. Lijevim bokom doline Lašve proteže se magistralna cesta koja spaja autoput Sarajevo-Zenica sa Travnikom.

Zbog planinskog karaktera većeg dijela sliva, ovo područje se nalazi pod uticajem umjereno kontinentalne klime sa nešto jačim uticajem planinske klime. Karakteristike ovog tipa klime su oštre zime i dosta topla ljeta. Prosječne mjesečne temperature se kreću u granicama od -0.9°C (januar) do 19.7°C (juli). Prosječna godišnja temperatura iznosi 10.1°C. Svi navedeni podaci su dobijeni obradom meteorološke stanice Zenica.

Ukupne godišnje prosječne padavine u dolini Lašve, na osnovu obrade K.S. Travnik, iznose oko 930 mm. Raspodjela padavina unutar godine je prilično ravnomjerna. Najveće količine padnu u jesen (novembar), a najmanje se bilježe u februaru. Sniježne padavine su obilne pogotovo na višim kotama. Snijeg može u slučaju naglog otapanja, naročito u kombinaciji sa kišom, izazvati velike poplave.


Hidrografija, vodni režim i trajanje poplava

Razmatrani potez koji obuhvata područja gradova Travnik i Vitez kao i područje Dolca predstavlja srednji i donji tok rijeke Lašve. Potez obuhvata dolinski dio koji se proteže od Travnika do ulaska vodotoka u prirodni klanac (nešto nizvodnije od ušća rijeke Kruščice). Nadmorska visina ovog područja je u dijapazonu 504-378 m.n.m. Osrednjeni podužni pad prirodnog korita na ovom dijelu je oko 5,82°.

Na razmatranom dijelu toka obale su niske i prisutno je taloženje materijala koji donose pritoke. Usljed toga, pri nailasku velikih voda dolazi do plavljenja okolnog zemljišta. Zbog toga, kao i zbog visokog nivoa podzemnih voda, u zaobalju se voda dugo zadržava i onemogućava korištenje tih prostora. Plavljenjem su ugrožene poljoprivredne površine, stambeni objekti i saobraćajnice uz prirodno korito.
Na razmatranom području praćenje elemenata vodnog režima rijeke Lašve (nivoi i proticaj) vršeno je preko vodomjerne stanice Merdani.

Značajnije pritoke rijeke Lašve su: Komarščica, Grovnica, Bila, Kruščica i Kozica.



Urbanizam, poljoprivreda, privredeni pogoni, saobraćajnice

Dolina Lašve je administrativno podijeljana između općina Busovača, Travnik, Novi Travnik i Vitez. Prema popisu stanovništva iz 1991. godine u Travniku je živjelo 18.849 stanovnika, a u Vitezu 7.185 stanovnika. Sada se na ovom prostoru vrši intenzivno naseljavanje i izgradnja manjih privrednih pogona što je posebno izraženo na urbanim područjima što ima za posljedicu povećavanje vrijednosti ovog prostora.

Poljoprivredna proizvodnja je uglavnom svedena na individualna gazdinstva. Na njima se najviše uzgajaju žitarice, krmno bilje i u manjoj mjeri povrće.

Od privrednih pogona, pored objekata male privrede, treba spomenuti drvnu industriju ("Impregnacija" u Vitezu , drvna industrija u Biloj i Dolcu), tekstilnu industriju ("Borac" Travnik).

Značajnije saobraćajnice na ovom dijelu su magistralni put Lašva - Vitez - Travnik te regionalni putevi Bila - Zenica, Dolac - Novi Travnik - Gornji Vakuf.



Osnovni hidrološki podaci

Na razmatranom području jedina nizvodna vodomjerna stanica sa dužim periodom rada je V.S. Merdani na rijeci Lašvi. Karakteristični maksimalni proticaji na profilima od interesa u razmatranom području dobijeni su na osnovu izvršene obrade pomenute stanice, uz korištenje ostalih hidroloških obrada u slivu, sintetičke provjere i analize specifičnih oticanja, te druge regionalne analize.

Detaljni podaci i hidrološke analize su dati u knjizi B - Hidrologija.

Ovdje se daju samo podaci o karakterističnim proticajima koji su od interesa za utvrđivanje površina plavljenja na razmatranom dijelu doline rijeke Lašve:

Vjerovatnoća pojave V.S. Merdani
Proticaj (m3/s)
Vitez Impregnacija
Proticaj (m3/s)
ušće r. Bile
Proticaj (m3/s)
ušće Grlovnice
Proticaj (m3/s)
Travnik
Proticaj (m3/s)
1/20 336 267 247 176 126
1/100 641 500 469 330 240
1/500 1155 900 844 590 421








Osnovni hidraulički podaci

Hidrauličkim analizama su definirane plavne površine za velike vode pojave 1/20, 1/100 i 1/500.

Morfolologija korita rijeke Lašve na razmatranom potezu je skinuta sa postojećih geodetskih planova uz određenu prospekciju terena. Na dijelu toka rijeke Lašve kroz Vitez preuzeti su poprečni profili iz postojeće projektne dokumentacije rađene novijeg datuma.


Linije plavljenja su ucrtane na planove mjerila 1:2500 i aero-fotogrametrijske snimke.


Plavljene površine

Nakon sprovedenih hidrauličkih analiza dobijeni su nivoi velikih voda duž razmatranog područja za karakteristične proticaje. Linije plavljena su nanešene na postojeće geodetske podloge te su sa njih očitane površine plavljenja. Njihove vrijednosti za pojedine velike vode date su u sljedećoj tabeli:


Plavljene površine (ha)


Vjerovatnoća pojave Šire područje
Travnika i Dolca
Šire područje Viteza
1/20
22,10 393,10
1/100 47,20 633,90
1/500 55,50 826,10