Opšte karakteristike poplavnog područja doline rijeke Drine, šire područje Goražda

Gegrafski položaj, veličina, nadmorska visina, klima

Rijeka Drina je desna pritoka rijeke Save i pripada njenom slivnom području. Nastaje spajanjem dvaju vodotoka Pive i Tare cca 65-70 km uzvodno od Goražda. Rijeka Tara je većom svojom dužinom granični vodotok između Bosne i Hercegovine i Crne Gore. Generalni pravac toka rijeke Drine je jug-sjever sa lokalnim varijacijama pravca toka jugozapad – sjeveroistok i jugoistok - sjeverozapad, a na lokalitetu Goražda dužine 14,5 km pravac toka je jug-sjeveroistok (dionica Vitkovići – Goražde), a od Goražda u pravcu naselja Kopači jednim dijelom jugozapad - sjeveroistok, a drugim pravcem zapad – istok.

Geografski posmatrano Goražde se nalazi na istoku Bosne i Hercegovine cca 100 km udaljeno od Sarajeva. Okruženo je zapadnim obroncima planine Vučevice i istočnim obroncima planine Jahorine. Srednja nadmorska visina Goražda je 340-345 m.n.m.

Zbog planinskog karaktera većeg dijela sliva ovo područje se nalaze pod uticajima kontinentalne klime sa prilično oštrim zimama i relativno toplim ljetima. Prosječne mjesečne temperature se kreću u granicama od –2,20C (januar) do 16,50C (juli). Prosječne godišnje padavine iznose oko 798 mm, a u gornjem dijelu sliva rijeke Drine su i znatno veće. Raspodjela padavina unutar godine je vrlo neravnomjerna. Najveće količine padavina su u novembru, a najmanje u februaru. Sniježne padavine su prisutne naročito na visokim kotama u slivu koje u slučaju naglih otapanja pogotovo u kombinaciji sa kišama mogu izazvati vrlo velike poplave.


Hidrografija, vodni režim i trajanje poplava

Razmatrani potez toka rijeke Drine obuhvata područje od naselja Hubjeri nizvodno od Goražda, do zaključno sa naseljem Vitkovići u dužini cca 14,5 km. Radi se o relativno uskoj dolini u kojoj su locirani grad Goražde i njegova industrijska zona Vitkovići. Osrednjeni pad prirodnog korita na ovom potezu iznosi 1,43.

Kote terena na obalama neposredno uz vodotok su 3,5-4,0 m više od kota dna u vodotoku (osim u centralnoj zoni grada Goražda – 4,5-6,0 m) pa je kod pojave velikih voda određenog ranga pojave grad i šire područje izloženo poplavama.

Pošto se velike vode u Goraždu javljaju kao posljedica ukupnih uslova u gornjem dijelu sliva, svi dosadašnji napori da se područje zaštiti tzv. pasivnim mjerama tj. izgradnjom obaloutvrda, nasipa i parapetnih zidova ne daju prave rezultate. Zbog toga i trajanje poplavnih voda diktiraju uslovi u gornjem dijelu sliva.


Urbanizam, poljoprivreda, privredeni pogoni, saobraćajnice

Goražde je administrativno sjedište ovog regiona sa oko 25.000 stanovnika u centralnoj gradskoj jezgri. Urbanizacija se vrši več od 1945. godine, a u posljednjih 6-7 godina je i intenzivirana što je posljedica ratnih razaranja okolnih sela, pa ovaj prostor zbog toga sve više dobija na vrijednosti.

Poljoprivredna proizvodnja je uglavnom svedena na okućnice u kojima prednost dobivaju povrtlarske kulture i u manjoj mjeri voćnjaci.

Od privrednih pogona treba spomenuti namjensku vojnu industriju, te Tvornicu azotnih jedinjenja i đubriva u Vitkovićima koja je prestala sa radom još 1992. godine i do danas nije ponovo aktivirana. Postoji još čitav niz djelatnosti unutar malog biznisa i manjih privrednih pogona.

Osim gradskih saobraćajnica značajno je pomenuti da kroz grad prolazi magistralni put Beograd (YU) – Dubrovnik (R Hrvatska), te magistralni put Goražde - Čajniče – Pljevlja (YU).


Osnovni hidrološki podaci

Od svih hidroloških obrada od interesa za razmatrano područje, jedina kompletna obrada koja je pronađena je obrada V.S. Goražde, sa zadovoljavajuće dugim nizom podataka. Ostali neophodni karakteristični proticaji dobijeni su analizom specifičnih oticaja i regionalizacijom svih pronađenih parametara vjerovatnoća pojave maksimalnih godišnjih proticaja.

Opširnije hidrološke analize prezentovane su u Knjizi B- Hidrološke podloge i analize.

Ovdje se daju samo podaci o karakterističnim proticajima koji su od interesa za utvrđivanje površina plavljenja na razmatranom dijelu doline rijeke Drine na širem području Goražda:

Vjerovatnoća pojave V.S. Goražde
Proticaj (m3/s)
1/20 2366
1/100 3370
1/500 4440


Osnovni hidraulički podaci

Za potrebe ove Studije hidrauličkim analizama su definirane plavne površine za velike vode pojave 1/20, 1/100 i 1/500.

Hidraulički proračuni prirodnog korita za vode pomenutih rangova velikih voda su rađeni preko programskog paketa DUFLOW. Ulazni parametri za proračune (geometrija prirodnog korita, elementi za hidraulički uzdužni profile i dr.) su skinuti sa raspoloživih planova merila 1:2500. Proračun je rađen preko programskog paketa DUFLOW.

Linije plavljenja su ucrtane na planove mjerila 1:2500, te su služile pri procjenama šteta na poljoprivredi, objektima i infrastrukturi.


Plavljene površine

Nakon sprovedenih hidrauličkih analiza dobijeni su nivoi velikih voda duž razmatranog područja za karakteristične proticaje. Linije plavljena su nanešene na postojeće geodetske podloge te su sa njih očitane površine plavljenja. Njihove vrijednosti za pojedine velike vode date su u sljedećoj tabeli:

Vjerovatnoća pojave Poplavljena površina (ha)
1/20 263
1/100 304
1/500 439